Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) - polski poeta, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli tzw. “Pokolenia Kolumbów”. Brał udział w Powstaniu Warszawskim, żołnierz Armii Krajowej. Poległ 4 sierpnia 1944 roku od wrogiej kuli niemieckiego snajpera. Miał zaledwie 23 lata.

Urodził się 22 stycznia 1921 roku. Był synem krytyka literackiego Stanisława Baczyńskiego i nauczycielki Stefanii Zieleńczyk. Obydwoje rodzice wpajali młodemu Krzysztofowi miłość do ojczyzny i uczyli go patriotyzmu od najmłodszych lat. W 1933 roku Krzysztof rozpoczął naukę w warszawskim gimnazjum im. Stefana Batorego. W 1939 roku zdał maturę i zamierzał rozpocząć studia we Francji. Śmierć ojca przerwała jego plany. Już wtedy pisał wiersze i pracował dorywczo, aby utrzymać siebie i matkę. 3 czerwca 1942 roku ożenił się z Barbarą Drapczyńską. Ich wielka miłość znalazła odzwierciedlenie w jego twórczości poetyckiej.

Od jesieni 1942 roku do lata 1943 roku kształcił się na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie studiował polonistykę. Naukę przerwał na rzecz działalności konspiracyjnej. W 1943 roku rozpoczął służbę w plutonie „Alek”, a następnie w kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”. W lipcu 1944 roku wstąpił do batalionu „Parasol” i został zastępcą dowódcy III plutonu 3 kompanii. W czwartym dniu Powstania Warszawskiego zginął od wrogiej kuli niemieckiego snajpera. Miał zaledwie 23 lata. Jego ukochana żona Barbara w tym czasie pracowała jako ochotniczka w szpitalu przy ulicy Mariańskiej.

 

Agnieszka Cubała w książce „Miłość 44” pisze:

„Chodziła po domach, zbierając dla rannych żywność i papierosy. Nie miała żadnych wieści od Krzysia, co bardzo ją niepokoiło. /.../ Szukała męża, aby powiedzieć mu, że jest w ciąży. Nigdy nie dowiedziała się, że jej poszukiwania nie mają sensu. Nikt nie odważył się przekazać jej tragicznej wiadomości o śmierci Krzysia. Pod koniec sierpnia została zraniona w głowę. 1 września 1944 roku zmarła ściskając kurczowo tomik poezji męża, powtarzając w malignie: „Idę do ciebie, już idę”.

W styczniu 1947 roku ciało Krzysztofa zostało ekshumowane i tragicznie zmarły poeta spoczął obok swojej żony i nienarodzonego dziecka we wspólnym grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. W 1949 roku, w styczniu, poetę szukali tajniacy z Urzędu Bezpieczeństwa, o czym opowiedział w tajemnicy biografowi poety Wiesławowi Budzyńskiemu brat Basi. Najwyraźniej pracownicy UB nie mieli informacji, że dwa lata wcześniej poetę pochowano na Powązkach.

 

 

Wiersze miłosne, których twórcą jest Krzysztof Kamil Baczyński, to najpiękniejsza poezja miłosna poświęcona miłości w okresie wojny. Większość tych wierszy była dedykowane Basi.

 

 

 

 

Baczyński w swojej poezji wojennej wypowiadał się najczęściej w imieniu pokolenia Kolumbów, młodych polskich chłopców, naznaczonych piętnem tragizmu wojennego w okresie ich dojrzewania. Wszechobecna w tekstach Baczyńskiego ciemność symbolizuje niebezpieczeństwo, strach, niepewność i najprymitywniejsze instynkty, wyzwolone w człowieku w wyniku zagrożenia. Często podkreślał, że ci młodzi ludzie musieli wyzuć się z wrażliwości i delikatności, by przyjąć postawę pełną hartu ducha, odwagi i heroizmu.

 

W poezji Baczyńskiego często możemy dostrzec kwestię wyboru pomiędzy szczęściem osobistym, radością życia, a koniecznością obrony swojej Ojczyzny. Kolumbowie, postawieni w tej trudnej sytuacji wyboru, zdecydowali się jednak przyjąć swoje przeznaczenie w imię dobra swojego kraju (podobnie jak to uczynił Norwid).
W wierszu „Elegia o chłopcu Polskim z 1944 roku w ostatniej zwrotce poeta napisał:

„I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc, i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut -zło. Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była kula synku, czy to serce pękło?”

Wtedy, 4 sierpnia 1944 roku, to była kula. 

Poetę odkryła dla kultury masowej Ewa Demarczyk, która w 1965 roku na festiwalu w Opolu zaśpiewała: https://youtu.be/xVIFIc_K6PA

"Jeno wyjmij mi z tych oczu
szkło bolesne- obraz dni,
które czaszki białe toczy
przez płonące łąki krwi.
Jeno odmień czas kaleki,
zakryj groby płaszczem rzeki,
zetrzyj z włosów pył bitewny,
tych lat gniewnych
czarny pył".

Poeta został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Armii Krajowej, zaś decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 listopada 2020, rok 2021 został ustanowiony Rokiem Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.

Źródła:

Agnieszka Cubała.  "Miłość 44. 44 prawdziwe historie powstańczej miłości." Prószyński Media 2019.

Stefan Zabierowski. "Krzysztof Kamil Baczyński. Biografia i legenda". Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1990.

Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 listopada 2020. 

"Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944)" - postacie.dzieje.pl